Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Özkan Demirhan, kentsel dönüşüm kapsamında yıkımların yoğun olduğu bölgelerde yaşayan aileleri asbest maruziyetine karşı uyardı. Özellikle okul çağındaki çocukların korunması gerektiğine dikkat çeken Demirhan, “Asbest lifleri gözle görülmez. Yıkım alanlarına yakın evlerde pencerelerin ne zaman açıldığından ev temizliğinin nasıl yapıldığına kadar alınacak basit önlemler maruziyetin azaltılması açısından önem taşıyor” dedi.
Kentsel dönüşüm çalışmalarının yoğunlaşmasıyla birlikte eski yapıların yıkımı sırasında ortaya çıkabilecek asbest ve diğer zararlı yapı materyalleri çevre sağlığı açısından yeniden gündeme geliyor. Göğüs Cerrahisi Uzmanı Prof. Dr. Özkan Demirhan, özellikle yıkım alanlarının yakınında yaşayan ailelerin ve okul çağındaki çocukların ebeveynlerinin dikkatli olması gerektiğini belirtti.
Asbest liflerinin gözle görülemeyecek kadar küçük olduğuna dikkat çeken Prof. Dr. Demirhan, çocukların solunum özellikleri ve gelişim döneminde olmaları nedeniyle çevresel kirleticiler konusunda özel olarak korunmaları gerektiğini söyledi.
“Yıkım sırasında pencereleri açmayın”
Yıkım alanlarına yakın evlerde yapılabilecek en önemli hatalardan birinin, yıkım ve yoğun toz oluşumu sırasında evi havalandırmak olduğunu belirten Prof. Dr. Demirhan, şu uyarıda bulundu:
“Yıkım sırasında oluşan tozla birlikte havaya karışabilecek lifleri gözümüzle göremeyiz. Bu nedenle yakın çevrede yıkım yapıldığı ve havanın yoğun şekilde tozlu olduğu saatlerde pencerelerin açılmamasını öneriyoruz. Evler mümkünse yıkımın olmadığı akşam saatlerinde veya hafta sonlarında havalandırılmalı.”
Demirhan, uygun sistemlerde HEPA filtrelerin kullanılabileceğini, klima ve hava filtrelerinin bakım ve temizliğinin de düzenli olarak yapılması gerektiğini ifade etti.
Evde kuru temizlik yerine ıslak temizlik
Yıkım bölgelerine yakın evlerde yüzeylerde biriken tozun temizlenme yönteminin de önemli olduğunu belirten Prof. Dr. Demirhan, kuru bezle silme veya tozu yeniden havalandırabilecek temizlik yöntemlerinden kaçınılmasını önerdi.
“Yüzeylerde biriken tozu kuru şekilde temizlediğinizde partiküllerin yeniden havaya karışmasına neden olabilirsiniz. Bu nedenle mümkün olduğunca nemli veya ıslak bezlerle temizlik yapılmasını öneriyoruz. Amaç, biriken tozu tekrar havalandırmadan ortamdan uzaklaştırmaktır.”
“Okulların çevresindeki yıkımlar ders saatlerinde yapılmamalı”
Prof. Dr. Demirhan, özellikle okul çevrelerinde gerçekleştirilen yıkımlar konusunda yerel yönetimlere ve ilgili kurumlara da önemli görevler düştüğünü belirtti.
Okul yakınındaki yıkımların mümkün olduğunca öğrencilerin okulda bulunduğu saatlerde gerçekleştirilmemesi gerektiğini vurgulayan Demirhan, “Mümkünse bu çalışmalar hafta sonlarına veya çocukların okulda olmadığı zamanlara planlanmalı. Yıkımların gerekli çevresel önlemler alınarak, belediye ve ilgili birimlerin denetiminde gerçekleştirilmesi büyük önem taşıyor” dedi.
Yıkım alanlarına yakın çocuk parklarına dikkat
Çocukların okul yolunda veya oyun sırasında yıkım alanlarına yaklaşmaması gerektiğini belirten Demirhan, şantiye ve yıkım alanlarının yakınındaki parkların da dikkatle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
“Bir çocuk parkının yıkım sahasının hemen yanında olması halinde çocukların yoğun toza maruz kalma ihtimali göz ardı edilmemeli. Ailelerin özellikle aktif yıkım dönemlerinde çocuklarını bu bölgelerden uzak tutması daha doğru olacaktır.”
Ayakkabı ve kıyafetlerle eve taşınabilir
Yıkım alanlarının çevresindeki tozun ayakkabı ve kıyafetlerle eve taşınabileceğine de dikkat çeken Prof. Dr. Demirhan, dışarıdan eve gelindiğinde özellikle çocukların kıyafetlerinin değiştirilmesini, ayakkabıların yaşam alanlarının dışında tutulmasını ve evde düzenli ıslak temizlik yapılmasını önerdi.
Prof. Dr. Özkan Demirhan, kentsel dönüşümün gerekli olduğunu ancak dönüşüm sürecinin çevre ve toplum sağlığını koruyan kontrollü yıkım uygulamalarıyla yürütülmesi gerektiğinin altını çizerek, “Asbestin en önemli özelliklerinden biri görünmez olmasıdır. Tozu görmememiz risk olmadığı anlamına gelmez. Özellikle çocukların bulunduğu yaşam alanlarında koruyucu önlemleri yıkımdan önce almak gerekir” ifadelerini kullandı.
